როგორ იზრდება კუნთები. (პირველი ნაწილი)

იმისათვის, რომ თქვენი ვარჯიში დარბაზში არ შემოიფარგლოს სიმძიმეების ფუჭი აწევებით და დაემსგავსოს ნამდვილ ბოდიბილდინგს ანუ სხეულის მშენებლობას, თავიდანვე კარგად უნდა შეისწავლოთ თუ რის ხარჯზე (რა პროცესების) გაიზრდება თქვენი კუნთები.

ბოდიბილდინგში არსებობს კუნთის ზრდის ძირითადი პრინციპები (რომლის შესახებ თქვენც გსმენიათ). კუნთი იზრდება მაშინ, როცა:

1. მუშაობთ ბაზისური ვარჯიშებით.
2. იკვებებით სრულფასოვნად.
3. გაქვთ სრულფასოვანი დასვენება.

თუმცა ეს ჭეშმარიტებები ყველაზე ერთნაირად არ მუშაობს, რადგან ძალიან ცოტა ათლეტი თუ ცდილობს ბოლომდე ჩაწვდეს კუნთის ზრდის ტექნოლოგიას. სწორედ ამიტომ ზოგი ათლეტი სწრაფად იღებს შედეგს და ზოგიც წლების მანძილზე ვერ ახერხებს მეტ-ნაკლებად სასურველი შედეგის მიღწევას.

კუნთის ზრდა და ცენტრალური ნერვული სისტემა (ცნს).

ჩვენს კუნთებში ცილის სინთეზის პროცესების გაშვება ხდება ცენტრალური ნერვული სისტემის (ცნს) ბრძანებებით. კუნთის ზრდის მექანიზმის გასაშვებად აუცილებელია ვიმოქმედოთ ცნს-ზე. აქ კი მთავარი კრიტერიუმი არის ორგანიზმის ადაპტირება/შეგუებლობა შეცვლილი პირობების მიმართ. ბოდიბილდინგში ეს ნიშნავს იმას, რომ რაც არ უნდა ინტენსიურად ვივარჯიშოთ ერთი და იგივე პროგრამით, ეს არ მოგცემთ ხანგრძლივ შედეგს იმიტომ, რომ კუნთები ეგუებიან ნებისმიერ დატვირთვებს და საჭიროა პერიოდულად მათი შოკირება ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე დარტყმის გზით. თანაც ეს დარტყმა უნდა იყოს ისეთი სიძლიერის და ხანგრძლივობის, რომ ცნს-მა მოინდომოს გასცეს სასიცოცხლო ენერგია კუნთის ზრდისთვის.

ამ სახის ზემოქმედებას ცნს-ზე შეიძლება მივაღწიოთ ვარჯიშის ინტენსივობის ან სავარჯიშო წონების გაზრდის გზით, სხვადასხვა სავარჯიშო პროგრამების, ხერხების და სპორტული კვების დანამატების გამოყენებით. თუმცა დროთა განმავლობაში კუნთის ზრდის სიჩქარე შემცირდება.

დატვირთვების პროგრესიაზე და სხვა მეთოდებზე, რომლებიც ზემოქმედებენ ცნს-ზე, ჩვენ არაერთხელ გვისაუბრია და ვიცით, რომ ეს არის კუნთის ზრდის ერთერთი მთავარი მძლავრი ფაქტორი. ეხლა ჩვენ უფრო მეტად გვაინტერესებს კუნთების ანაბოლიზმის პროცესები უჯრედში და ქვემოთ დაწვრილებით განვიხილავთ ამ საკითხს.

რაზეა დამოკიდებული კუნთის მოცულობა? ზრდის ფაქტორი.

როგორც ცნობილია, კუნთები იზრდება არა ვარჯიშის დროს, როცა ის იტვირთება და იღებს ტრავმებს, არამედ ვარჯიშის მერე, აღდგენის და სუპერკომპენსაციის დროს.

კუნთის მოცულობა პირველ რიგში დამოკიდებულია კუნთოვანი ბოჭკოების რაოდენობასა და კვეთაზე. როგორც უკვე ვიცით კუნთები შედგება 2 ტიპის, ნელი და სწრაფი ბოჭკოებისაგან. განსხვავება მათ შორის დიდია, ნელი ბოჭკოები ვერასდროს ვერ გახდება სწრაფი ბოჭკოების მოცულობის. თავისთავად ბოჭკოების მოცულობა დამოკიდებულია სარკოპლაზმის რაოდენობაზე, რომლითაც შევსებულია მოცულობა მიოფიბრილებს შორის (კუნთის სტრუქტურული ელემენტი, კუნთოვან უჯრედებში კონებად განლაგებული ძაფები, რომლებიც შედგება კუმშვადი ძაფისებრი ცილისაგან. მიოფიბრილების დამოკლებისა და გამსხვილების შედეგად ხდება კუნთოვანი უჯრედებისა და, საბოლოო ჯამში კუნთის დამოკლება და გამსხვილება, ანუ შეკუმშვა).

სარკოპლაზმა შედგება გლობულარული ცილებისგან, მარილებისა და გლიკოგენისგან. 100 გრამი კუნთი შეიცავს 3-5 გრამ გლიკოგენს, ხოლო 1 გრამი გლიკოგენი აკავებს 2.5 გრამ წყალს. კუნთების უნარს კი მოიმარაგოს გლიკოგენი, კარგად ექვემდებარება ვარჯიშს.

კუნთების ზრდის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი.

კუნთის ბოჭკოები მოთავსებულია ე.წ. ფასციებში (ბუდე), რომლის დრეკადობაზეც არის დამოკიდებული კუნთის ზრდის პოტენციალი. მაგალითად, თუ ეს ფასციები არ არის დრეკადი, მაშინ ეს ფაქტორი შეაფერხებს კუნთის შესაძლო პოტენციურ ზრდას. თავის მხრივ ფასციების დრეკადობა დამოკიდებულია კაპილარების კვეთაზე და მათ რაოდენობაზე.

როდესაც კუნთი მუშაობს დატვირთვის ქვეშ, მასში სისხლის რაოდენობა იზრდება 16-ჯერ, რაც მოქმედებს კუნთში ნივთიერებათა ცვლის პროცესებზე და შედეგად იზრდება კუნთი. ამ პარამეტრებზე (კუნთების სისხლით გავსებაზე და ფასციების დრეკადობაზე) შესაძლებელია მარტივად ვიმოქმედოთ დიდი მოცულობის ძალისმიერი ვარჯიშით.

მაშასადამე, კუნთის მოცულობაზე გავლენას ახდენს შემდეგი პარამეტრები:

კუნთოვანი ბოჭკოების სისქე;
ბოჭკოების ტიპი – ნელი, სწრაფი;
მათი რაოდენობა;
ფასციების დრეკადობის ხარისხი – რაშიც არის მოთავსებული კუნთის ბოჭკოები;
სარკოპლაზმის რაოდენობა;
კაპილარების კვეთა და მათი რაოდენობა.

ყველა ამ პარამეტრზე ჩვენ შეგვიძლია ვიმოქმედოთ ძალისმიერი ვარჯიშით.
არ დაგვავიწყდეს ასევე შემდეგი ფაქტორები:

ცნს – ცენტრალური ნერვული სისტემა;
კუნთსა და ტვინს შორის კავშირი;
მეტაბოლიზმი – ნივთიერებათა ცვლის აჩქარება;
ჰორმონები – მათ შორის ანაბოლური ჰორმონები: ტესტოსტერონი და ზრდის ჰორმონი (სომატოტროპინი);
სახსრების, მყესების და იოგების სიძლიერე;

ამ პარამეტრებზე მაქსიმალურად კომპლექსური ზემოქმედებისათვის არ არის საკმარისი რომელიმე განსაზღვრული პროგრამით ვარჯიში. აუცილებელია პერიოდულად ვცვალოთ ვარჯიშის ტიპები და სტილი.

გაგრძელება იქნება.

ავტ. ირაკლი კენჭოშვილი – ფიტნეს-ცენტრ „თიდანის“ პერსონალური მწვრთნელი.

⭐ ⭐ ⭐ ვისაც გინდათ ჩემი პირადი მეთვალყურეობის ქვეშ ვარჯიში, უნდა მოხვიდეთ ფიტნეს-ცენტრ „თიდანი + “ – ში

მის. პოლიტკოვსკაიას ქ. 4 (ყოფილი ჯიქიას ქუჩა) მეტრო სახელმწიფო უნივერსიტეტიდან 300 მეტრში, ან დამიკავშირდეთ ტ. 5 93 39 02 23

მასის მომატებაზე ჩემი სხვა პოსტები შეგიძლია ნახო http://tidani.ge/?cat=30

თუ მოგეწონა ეს პოსტი, გაუზიარე მეგობრებს და არ დაგავიწყდეს ჩემი ფეისბუქის გვერდის “ფიტნეს-ინსტრუქტორის რჩევები” – ის დალაიქება.

Facebook Comments

კომენტარის დატოვება